Hoofdstuk 8 afronden — welke lijn schuift, en wie bepaalt de prijs?
🔁
Terugblik
4 min
Qv = 600 − 20p en Qa = 10p. Wat is de evenwichtsprijs?
Een bioscoopkaartje wordt duurder. Verschuift de vraaglijn naar bioscoopkaartjes?
🎯
Wat je aan het eind van dit uur kunt
2 min
Je kunt uitleggen wat het verschil is tussen een beweging langs de lijn en een verschuiving van de lijn.
Je kunt in drie stappen bepalen welke lijn verschuift, naar welke kant, en wat er met prijs en hoeveelheid gebeurt.
Je kunt de vier marktvormen herkennen en uitleggen hoeveel invloed een aanbieder op de prijs heeft.
Je kunt uitleggen wat een kartel is en bij welke marktvorm dat het makkelijkst lukt.
📖
Voorbereiden voor de les
1 min
Hoofdstuk 8 — het laatste deel: verschuivingen in grafieken en de marktvormen (bij opdracht 8.11 tot en met 8.14).
🧠
Zo werkt het — het stappenplan
10 min
1
Wie verandert van gedrag? De vragers (kopers) of de aanbieders (verkopers)? Dat bepaalt of de vraaglijn of de aanbodlijn schuift.
2
Meer of minder, bij elke prijs? Willen ze bij dezelfde prijs meer, dan schuift de lijn naar rechts. Minder: naar links.
3
Lees het nieuwe snijpunt af. Wat gebeurt er met de evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid?
Doorgetrokken: de oude lijn. Gestippeld: de nieuwe lijn.
Vragers veranderen door: inkomen, smaak en mode, de prijs van een ander goed, het aantal vragers, nieuws over gezondheid. Aanbieders veranderen door: kosten (lonen, grondstoffen, heffing of subsidie), techniek, het aantal aanbieders, het weer en de oogst.
Verandert de prijs van het product zelf? Dan schuift er niets. Je beweegt langs de lijn. Dit is de valkuil waar de meeste punten verloren gaan.
🤝
Samen — vier krantenkoppen
8 min
Bepaal bij elke kop: welke lijn, welke kant op, en wat doen prijs en hoeveelheid?
De cacao-oogst in West-Afrika mislukt. Het gaat om de markt voor chocoladerepen in Nederland.
Een nieuwe musical wordt een hit op TikTok. Het gaat om de markt voor zanglessen in Amsterdam.
Een nieuwe machine halveert de kosten om telefoonhoesjes te maken.
Onderzoek laat zien dat energiedrankjes je slaap ernstig verstoren.
🧠
Zo werkt het — de vier marktvormen
8 min
Marktvorm
Aanbieders
Product
Invloed op de prijs
Voorbeeld
volkomen concurrentie
veel
homogeen
geen
tomaten op de veiling
monopolistische concurrentie
veel
heterogeen
beperkt
kappers, restaurants
oligopolie
weinig
homogeen of heterogeen
enige, maar let op de concurrent
telecom, benzine
monopolie
één
geen alternatief
veel
drinkwater, het spoornet
1
Homogeen betekent: voor de koper is elk exemplaar gelijk. Heterogeen: elk aanbod is net anders (merk, service, sfeer).
2
Bij volkomen concurrentie is één aanbieder te klein om de prijs te bepalen. Vraagt hij meer, dan kopen de klanten bij de buurman.
3
Een kartel is een geheime afspraak tussen aanbieders over prijs of hoeveelheid. Dat lukt het makkelijkst bij weinig aanbieders: bij een oligopolie. In Nederland is het verboden; de ACM houdt toezicht.
Een monopolie is sterk als er geen vervanger is en als niemand anders de markt op kan, bijvoorbeeld omdat de wet het verbiedt of omdat beginnen veel te duur is. Denk aan de drinkwaterleiding naar jouw huis.
✋
Even checken
3 min
De kapper in jouw straat: welke marktvorm hoort daarbij?
Waarom kan één teler op de tomatenveiling de prijs niet bepalen?
✏️
Zelfstandig
12 min
Hoofdstuk 8 — maak opdracht 8.11 (grafieken koppelen), 8.12, 8.13 en 8.14.
Gebruik bij 8.11 het stappenplan: eerst wie, dan welke kant.
🚀
Klaar? Dan dit
Het wordt een hete zomer én de ijsmakers krijgen een goedkopere ijsmachine. Welke twee lijnen schuiven, en welke kant op?
Wat weet je dan zeker over de hoeveelheid? En over de prijs?
Twee benzinemaatschappijen spreken af hun prijs hoog te houden. Waarom is het voor elk van hen verleidelijk om stiekem toch iets goedkoper te zijn?
🔄
Afsluiten
4 min
Welk van de vier soorten vragen vind jij het lastigst: rekenen, grafiek aflezen, verschuiven of marktvormen?
Volgende week: oefentoets over hoofdstuk 8, in dezelfde opbouw als het proefwerk. Neem je rekenmachine mee.