← Week 38
Deze week
Week 39 — 21 t/m 27 september
Week 3921 t/m 27 september 2026

Inkomensverdeling

Reader § 3.1 — de Lorenzcurve

🔁

Terugblik

4 min
Wat betekent nivellering?
Zorgt de hypotheekrenteaftrek voor nivellering of denivellering? Waarom?
🎯

Doelen

2 min
  • Je kunt het verschil uitleggen tussen welvaart in enge en in brede zin.
  • Je kunt een Lorenzcurve aflezen met cumulatieve percentages.
  • Je kunt uitleggen wat de grootte van de buik zegt over de inkomensongelijkheid.
📖

Voorbereiden voor de les

1 min

Reader § 3.1 — lees tot en met grafiek 3.1 (de Lorenzcurve van Zuid-Afrika).

🧠

Zo werkt het — een Lorenzcurve maken

12 min

Op Eiland wonen vijf even grote groepen. Van arm naar rijk verdienen ze 5%, 10%, 15%, 25% en 45% van al het inkomen.

1
Zet de bevolking op volgorde van arm naar rijk. Op de x-as staat het cumulatieve percentage van de bevolking, op de y-as het cumulatieve percentage van het inkomen.
2
Tel de aandelen steeds op: 5 → 15 → 30 → 55 → 100. Dat zijn de punten van de curve.
3
Aflezen: de armste 40% verdient samen 15% van het inkomen. De rijkste 20% verdient 100 − 55 = 45%.
4
Verdient iedereen evenveel, dan valt de curve samen met de diagonaal. Hoe verder de curve eronder zakt, hoe groter de buik en hoe groter de ongelijkheid.
0%0%20%20%40%40%60%60%80%80%100%100% cumulatief % van de bevolking (van arm naar rijk) cumulatief % van het inkomen
Lorenzcurve van Eiland (doorgetrokken) en de lijn van volkomen gelijkheid (gestreept)

Veelgemaakte fout: de losse aandelen (5, 10, 15 …) intekenen in plaats van de opgetelde. Een Lorenzcurve loopt altijd op en eindigt altijd in 100%.

🤝

Samen — Eiland tegen Noord

10 min

In Noord verdienen de vijf groepen, van arm naar rijk, 8%, 13%, 18%, 23% en 38% van het inkomen.

Bereken de cumulatieve percentages voor Noord.
Hoeveel procent van het inkomen verdient de armste 60% in Noord?
In welk land is het inkomen ongelijker verdeeld? Hoe zie je dat aan de curves?
✋

Even checken

3 min
De armste helft verdient precies de helft van het inkomen. Hoe ziet de curve eruit?
Kan een Lorenzcurve boven de diagonaal liggen? Waarom niet?
✏️

Zelfstandig — uit je reader

13 min

Reader § 3.1 — maak opdracht 3.1 en 3.2.

🚀

Klaar? Dan dit

Een groep van tien vrienden heeft samen € 100 per week te besteden. Eén vriend heeft € 40, vier vrienden hebben elk € 10 en vijf vrienden hebben elk € 4.

  1. Zet de tien vrienden op volgorde en maak een tabel met cumulatieve percentages per 10%.
  2. Teken de Lorenzcurve.
  3. Hoeveel procent van het geld heeft de armste helft? En de rijkste 10%?
🔄

Afsluiten

3 min
Leg in één zin uit wat de buik van een Lorenzcurve laat zien.
🔁

Terugblik

4 min
Wat staat er op de x-as en wat op de y-as van een Lorenzcurve?
Welke lijn hoort bij een volkomen gelijke inkomensverdeling?
🎯

Doelen

2 min
  • Je kunt het verschil uitleggen tussen het primaire en het secundaire inkomen.
  • Je kunt uitleggen hoe belastingen, premies, uitkeringen en subsidies het inkomen herverdelen.
  • Je kunt voorspellen wat een verandering in inkomens doet met de Lorenzcurve.
📖

Voorbereiden voor de les

1 min

Reader § 3.1 — lees vanaf grafiek 3.2 (de inkomensverdeling in Nederland).

🧠

Zo werkt het — van primair naar secundair

12 min
1
Primair inkomen is de beloning voor wat je bijdraagt aan de productie: loon, winst, huur, pacht en rente.
2
Secundair inkomen = primair inkomen + uitkeringen + subsidies − belastingen − sociale premies.
3
In Nederland ligt de curve van het secundaire inkomen dichter bij de diagonaal dan die van het primaire inkomen. De overheid herverdeelt: er is nivellering.
4
Twee inkomens: A verdient € 20.000 en B € 80.000. A heeft dus 20% van het totaal.
Krijgen ze er allebei € 10.000 bij, dan heeft A 30.000 / 110.000 = 27,3%: gelijker.
Krijgen ze er allebei 10% bij, dan heeft A 22.000 / 110.000 = 20%: niets veranderd.

Een gelijk bedrag erbij maakt de verdeling gelijker. Een gelijk percentage erbij laat de verhoudingen, en dus de curve, precies zoals ze waren.

🤝

Samen — drie huishoudens

10 min

A heeft geen primair inkomen, krijgt € 16.000 uitkering en betaalt € 1.000 belasting en premies.
B verdient € 40.000, krijgt € 1.000 toeslag en betaalt € 12.000 belasting en premies.
C verdient € 120.000 en betaalt € 50.000 belasting en premies.

Bereken voor A het aandeel in het totale primaire inkomen en in het totale secundaire inkomen.
Welke Lorenzcurve ligt dichter bij de diagonaal: die van het primaire of die van het secundaire inkomen?
Welk instrument zorgt bij A voor het grootste verschil, en welk bij C?
✋

Even checken

3 min
Hoort huurtoeslag bij het primaire of bij het secundaire inkomen?
Zorgt een progressief belastingstelsel voor nivellering of denivellering?
✏️

Zelfstandig — uit je reader

13 min

Reader § 3.1 — maak opdracht 3.3, onderdeel a tot en met g (bij grafiek 3.2).

🚀

Klaar? Dan dit

Het kabinet heeft geld voor één maatregel: de algemene heffingskorting gaat voor iedereen € 300 omhoog, of alle belastingtarieven gaan 1 procentpunt omlaag.

  1. Welke maatregel brengt de Lorenzcurve van het secundaire inkomen het dichtst bij de diagonaal?
  2. Onderbouw je antwoord met een voorbeeld van een inkomen van € 25.000 en een inkomen van € 100.000.
🔄

Afsluiten

3 min
Waarom ligt de curve van het secundaire inkomen dichter bij de diagonaal dan die van het primaire inkomen?
Volgende week: hoe vang je de hele buik in één getal?
📅 Hele planning van dit blok 📖 Begrippen & formules
Les
⌂
00:00
← → of spatie · Esc sluit