Thema 3Reader Goed Geregeld!? · open vanaf week 46

Pensioen

Drie pijlers, welvaartsvast en waardevast, contante waarde en dekkingsgraad

🎯

Dit moet je kunnen

  • De drie pijlers van het pensioen uitleggen.
  • Het omslagstelsel en het kapitaaldekkingsstelsel vergelijken, ook bij vergrijzing.
  • Een pensioen welvaartsvast en waardevast indexeren.
  • De contante waarde en de dekkingsgraad uitrekenen en beoordelen.
🧠

§4.1 Drie pijlers

1e pijler: AOWomslagstelsel · iedereen2e pijler: bedrijfspensioenkapitaaldekking · werknemers3e pijlereigen sparensmal: kleine groepdie zelf extra spaartbreed: geldt vooriedereen in Nederland
De drie pijlers van het pensioen (§4.1, figuur 1)
OmslagstelselKapitaaldekkingsstelsel
Waar?AOW (1e pijler)Bedrijfspensioen (2e pijler)
Hoe?De werkenden van nu betalen de AOW van de ouderen van nuJe spaart zelf (via het pensioenfonds) voor je eigen pensioen
Soort ruilIntergenerationeel: tussen generatiesIntertemporeel: met jezelf, over de tijd
RisicoVergrijzing: meer ouderen per werkendeTegenvallende beleggingen en rente
🧠

§4.2 Welvaartsvast of waardevast?

Waardevast: mee met de prijzenJe koopkracht blijft gelijk.
Welvaartsvast: mee met de cao-lonenJe gaat er evenveel op vooruit als de werkenden.
Voorbeeld: AOW € 1.662, prijzen +2%, lonen +3%Volgend jaar
Waardevast1.662 × 1,02 = € 1.695,24
Welvaartsvast1.662 × 1,03 = € 1.711,86

De AOW geldt als welvaartsvast. Precies gezegd is de AOW gekoppeld aan het minimumloon. Met het oog op de vergrijzing pleiten sommige economen voor waardevast: dan stijgen de kosten minder hard.

🧠

§4.3 Contante waarde en dekkingsgraad

Hoeveel moet een pensioenfonds nú hebben om later te kunnen betalen? Dat hangt af van wat het later moet uitkeren en van het rendement in de tussentijd.

20262036€ 2.000toekomstige verplichting€ 1.351contante waarde÷ 1,04 tien keer = ÷ 1,04^10
Het voorbeeld van Jannie uit §4.3: met 4% rendement per jaar is € 1.351 nu genoeg voor € 2.000 in 2036.
Contante waarde = eindwaarde ÷ (1 + r)tr = rendement per jaar, t = aantal jaren
Dekkingsgraad = vermogen ÷ contante waarde × 100%Reader: minimaal 104%

Heeft het fonds van Jannie € 1.420, dan is de dekkingsgraad 1.420 ÷ 1.351,13 × 100% = 105,1%. Het fonds heeft 5,1% meer dan de contante waarde.

Reken in de toetsen met de grens uit de reader: 104%. Precies zit het zo: onder ongeveer 125% moet een fonds een herstelplan maken; blijft het vijf jaar onder de 104%, dan moet het korten.

⭐

Actueel: het nieuwe pensioenstelsel

Actueel

De reader beschrijft het oude stelsel. Door de Wet toekomst pensioenen (Wtp) moeten alle pensioenfondsen uiterlijk op 1 januari 2028 zijn overgestapt. Jullie bouwen dus pensioen op in het nieuwe stelsel.

  • Je krijgt een eigen pensioenvermogen binnen een collectief fonds. Je pensioen beweegt mee met het rendement; er is geen vaste toezegging meer.
  • Jongeren beleggen met meer risico dan ouderen (leeftijdsafhankelijk beleggen). Een solidariteitsreserve vangt tegenvallers op.
  • De doorsneesystematiek verdwijnt: vroeger betaalde iedereen dezelfde premie voor dezelfde opbouw, terwijl de premie van jongeren veel langer kan renderen. Dat was een vorm van ruil tussen generaties (zie thema 4).
  • Dekkingsgraad, herstelplan en korten horen vooral bij het oude stelsel. Voor de toets leer je ze wel, want ze staan in de reader.
  • Nederland staat nog steeds op nummer 1 in de Global Pension Index (2026).
✅

Begrippen

BegripBetekenis
AOWBasispensioen voor iedereen die in Nederland woont, via het omslagstelsel
BedrijfspensioenAanvullend pensioen via de werkgever, via kapitaaldekking
OmslagstelselDe werkenden van nu betalen de uitkeringen van nu
KapitaaldekkingsstelselJe spaart (via een fonds) voor je eigen pensioen
WaardevastPensioen stijgt mee met de prijzen: koopkracht blijft gelijk
WelvaartsvastPensioen stijgt mee met de cao-lonen
Contante waardeWat een toekomstig bedrag nu waard is
DekkingsgraadVermogen als percentage van de contante waarde van de verplichtingen
ℹ️

Wie doet wat?

Groep 4

De Drie Pijlers

Het pensioenstelsel, welvaartsvast en waardevast

Voorbereiding: opgave 8 en 9
Specialist: opgave 8 en 9

Film inleveren: vr 4 dec 18.00
Aan de beurt: week 51

Naar de themapagina →

Groep 5

De Dekkingsgraad

Contante waarde en dekkingsgraad

Voorbereiding: opgave 8, 10, 11 en 12
Specialist: opgave 10, 11 en 12

Film inleveren: vr 4 dec 18.00
Aan de beurt: week 51

Naar de themapagina →

Groep 4 en 5 maken allebei opgave 8. Groep 4 is specialist van 8 en 9, groep 5 van 10, 11 en 12. In week 51 laten ze hun filmpjes zien.

📤
Inleverbox in Classroom: K4 Blok 2 · Opdracht 2 Filmpje groep 3-6
Deadline: vrijdag 4 december, 18.00 uur
✏️

De opgaven van dit thema

OpgaveWaar gaat het over?Groep
8De drie pijlers, omslagstelsel en kapitaaldekking4 en 5
9Welvaartsvast en waardevast (Joris)4
10Het vermogen van de pensioenfondsen5
11Contante waarde (Atilla)5
12Dekkingsgraad5
🎬

Tips voor jullie filmpje

  • Maximaal 3 minuten. Stop-motion mag, tekeningen, poppetjes of een whiteboard ook.
  • Begin met een vraag uit het dagelijks leven, bijvoorbeeld: waarom betaalt Ronaldo zoveel premie voor zijn benen?
  • Leg één ding goed uit in plaats van vijf dingen half. Laat minstens één rekenvoorbeeld zien.
  • Sluit af met een vraag aan de klas. Daar ben je straks specialist van.
  • Jullie eigen woorden en beelden. Geen AI, geen gekopieerde teksten.

Bij het maken van het filmpje is AI niet toegestaan. StudeerBeer mag je wel helpen om de stof te begrijpen: hij legt uit en stelt vragen, maar schrijft niets voor je.

💬

Checklist voor minitoets 3 (di 15 december)

Vink af wat je beheerst. Je vinkjes blijven bewaard in deze browser.

  • Ik kan de contante waarde uitrekenen met de groeifactor.
  • Ik kan de dekkingsgraad uitrekenen en zeggen of die hoog genoeg is.
  • Ik kan uitleggen waarom vergrijzing vooral een probleem is voor de AOW.
  • Ik kan een pensioen welvaartsvast en waardevast indexeren.
🍺

Oefenen met StudeerBeer

StudeerBeer is de AI-tutor van Art of Education. Hij zit rechtsonder op elke pagina. Hij geeft je geen kant-en-klare antwoorden, maar hints, tegenvragen en oefenvragen.

Klik op een vraag om te beginnen:

Let op: het gebruik van AI maakt slimme mensen slimmer, maar domme mensen dommer.

StudeerBeer is een bètaversie en kan fouten maken. Twijfel je? Check het in je boek of reader. Typ geen namen of andere persoonlijke gegevens. Je gesprek wordt niet bewaard.

Les
⌂
00:00
← → of spatie · Esc sluit