Premie, goede en slechte risico's, averechtse selectie, moreel wangedrag en de zorgverzekering
De verzekeraar moet genoeg premie binnenkrijgen om de schade van al zijn klanten te betalen. Twee dingen tellen: hoe groot is de schade, en hoe vaak gebeurt het?
| Verzekering | Kans op schade | Schade | Premie |
|---|---|---|---|
| Brand, huis | 1 op 2.000 per jaar | € 375.000 | 1/2.000 × 375.000 = € 187,50 per jaar |
| iPhone 18 Pro | 12 op 1.000 per maand = 144 op 1.000 per jaar | € 1.250 | 144/1.000 × 1.250 = € 180 per jaar |
| Benen van Ronaldo | 22,5 op 1.000 per jaar | € 200 miljoen | 22,5/1.000 × 200 mln = € 4,5 miljoen |
Een huis is 300 keer zoveel waard als een iPhone, maar de premies liggen dicht bij elkaar. Een telefoon gaat namelijk veel vaker kapot dan dat een huis afbrandt.
Niet iedereen heeft dezelfde kans op schade. Wie een kleine kans heeft, is een goed risico (het betonnen huis). Wie een grote kans heeft, is een slecht risico (het houten huis).
| Uniforme premie | Premiedifferentiatie | |
|---|---|---|
| Wat is het? | Iedereen betaalt dezelfde premie, op basis van de gemiddelde kans | Elke groep betaalt een premie die past bij zijn eigen risico |
| Goede risico's | Betalen te veel: nadelig | Betalen weinig |
| Slechte risico's | Profiteren | Betalen veel |
Wat helpt tegen averechtse selectie? Premiedifferentiatie, een eigen risico (goede risico's kiezen een hoog eigen risico en dus een lagere premie) en een verplichte verzekering (collectieve dwang): dan kan niemand weglopen.
Je fiets is verzekerd, dus je laat hem een paar nachten op het Leidseplein staan. Omdat de schade toch wordt vergoed, ga je je risicovoller gedragen. Dat heet moreel wangedrag (moral hazard).
Maatregelen van de verzekeraar: een eigen risico (je betaalt het eerste deel zelf), een maximum vergoeding en een bonus-malussysteem (geen schade: lagere premie; wel schade: hogere premie).
Bij zorg is het verschil tussen goede en slechte risico's heel groot: de 10% met de slechtste gezondheid veroorzaakt driekwart van de zorgkosten. Toch moet iedereen basiszorg kunnen krijgen. Daarom heeft de overheid regels gemaakt:
Omdat de verzekering verplicht is, kunnen goede risico's niet weglopen. Dus geen spiraal van averechtse selectie.
De premie voor de basisverzekering is in 2026 ongeveer € 142 tot € 185 per maand (in de reader staat een lager bedrag). Het verplichte eigen risico is € 385 in 2026. Het kabinet wil dat in 2027 verhogen naar € 400, maar dat is nog niet definitief.
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Premie | Het bedrag dat je betaalt om verzekerd te zijn |
| Goed / slecht risico | Iemand met een kleine / grote kans op schade |
| Uniforme premie | Iedereen betaalt dezelfde premie, op basis van de gemiddelde kans op schade |
| Premiedifferentiatie | Verschillende premies voor groepen met een verschillend risico |
| Averechtse selectie | Goede risico's haken af, waardoor alleen de slechte risico's overblijven |
| Moreel wangedrag | Risicovoller gedrag omdat je verzekerd bent |
| Eigen risico | Het deel van de schade dat je zelf betaalt |
| Bonus-malussysteem | Korting bij geen schade, hogere premie na schade |
| Acceptatieplicht | De zorgverzekeraar moet iedereen accepteren voor de basisverzekering |
| Vereveningsfonds | Fonds dat zorgverzekeraars met veel slechte risico's compenseert |
Premie berekenen, goede en slechte risico's, premiedifferentiatie, moreel wangedrag
Voorbereiding: opgave 1 t/m 5
Specialist: opgave 1, 2 en 4
Film inleveren: vr 27 nov 18.00
Aan de beurt: week 49
Averechtse selectie en de zorgverzekering
Voorbereiding: opgave 1 t/m 5
Specialist: opgave 2, 3 en 5
Film inleveren: vr 27 nov 18.00
Aan de beurt: week 49
Groep 1 en 2 maken allebei de opgaven 1 t/m 5. Ze zijn specialist van verschillende opgaven. In week 49 laten ze hun filmpje zien en helpen ze hun eigen team.
| Opgave | Waar gaat het over? | Specialist |
|---|---|---|
| 1 | Brandverzekering in de Watergraafsmeer: premie berekenen | groep 1 |
| 2 | Uniforme premie en averechtse selectie | groep 1 en 2 |
| 3 | Premie van een iPhone, eigen risico | groep 2 |
| 4 | Moreel wangedrag en bonus-malus | groep 1 |
| 5 | De zorgverzekering | groep 2 |
Klaar? Kijk je werk na met de antwoorden die je in week 47 krijgt. Snap je een antwoord niet, vraag het de specialist uit je team.
Bij het maken van het filmpje is AI niet toegestaan. StudeerBeer mag je wel helpen om de stof te begrijpen: hij legt uit en stelt vragen, maar schrijft niets voor je.
Vink af wat je beheerst. Je vinkjes blijven bewaard in deze browser.
StudeerBeer is de AI-tutor van Art of Education. Hij zit rechtsonder op elke pagina. Hij geeft je geen kant-en-klare antwoorden, maar hints, tegenvragen en oefenvragen.
Klik op een vraag om te beginnen:
Let op: het gebruik van AI maakt slimme mensen slimmer, maar domme mensen dommer.
StudeerBeer is een bètaversie en kan fouten maken. Twijfel je? Check het in je boek of reader. Typ geen namen of andere persoonlijke gegevens. Je gesprek wordt niet bewaard.